Interview Selen en Reijnoud

Training ‘De mystieke weg in mediation’

Hoe ga je om met je innerlijk kompas?

Als mediators weten we dat het simpelweg toepassen van vaardigheden en technieken niet voldoende is om een mediation te laten slagen. En dat we vanuit authenticiteit, met een open houding, empathisch en zonder oordeel de grootste kans maken op verbinding. Maar iedere mediator zal wel eens ervaren hebben dat tijdens een gesprek eigen gedachten, oordelen, afweren en angsten toch een rol gingen spelen. Voor mediators die willen onderzoeken hoe daarmee om te gaan ontwikkelden Selen Bernink-Balci en Reijnoud Schram de training ‘De mystieke weg in mediation’.

De mystieke weg in mediation, wat moeten we ons daar bij voorstellen?
Selen: “Tijdens de training gebruiken we een model waarin we onderscheid maken tussen onze essentie en onze persoonlijkheid. In onze essentie ligt onze intuïtie, onze creativiteit en ons gevoel. De essentie is in feite hoe we worden geboren. Onze persoonlijkheid is het harnas dat we gedurende ons leven hebben aangetrokken om te kunnen overleven. Dat klinkt negatief, maar zo is het niet bedoeld. Dat harnas brengt ons veel goeds en is soms noodzakelijk, maar kan ons ook in de weg zitten. Communiceren we tijdens een mediation bijvoorbeeld vanuit onze persoonlijkheid? Dan worden we gestuurd door allerlei stemmetjes in ons hoofd, die zich van alles afvragen. ‘Vinden ze mij nog wel aardig?’, ‘Moeten we niet meer tempo maken?’, ’Betalen mensen wel voor de lange stilte die ik nu laat vallen?’. Ook als we cynisch worden, iets van onze cliënten gaan vinden of bang zijn om fouten te maken is onze persoonlijkheid aan het werk. Die persoonlijkheid kan dan een obstakel vormen voor een geslaagde mediation.” 

Reijnoud vervolgt: “De mystieke weg is de weg die we vervolgens moeten afleggen, terug naar binnen, naar onze essentie. Als we communiceren vanuit onze essentie zijn we namelijk een instrument voor onze cliënten. Dan kunnen we ons met zuivere aandacht richten op het conflict waarvoor we een oplossing zoeken en doen wat echt nodig is. We hebben de training ‘De mystieke weg in mediation’ genoemd, maar het had ook ‘Bemiddelen met hart en ziel’ kunnen heten. Alleen dekt de huidige titel de lading veel beter, vind ik.”

Wat betekent de mystieke weg voor jullie?
Reijnoud: “Mystiek gaat over eenwording met het goddelijke en hoe je je van daaruit verhoudt tot de wereld. De mystieke weg is van alle tijden en kent vele varianten. Zo is er een Joodse, een christelijke en een islamitische mystieke weg. Ook het Boeddhisme kent een ervaring van eenheid, die bereikt wordt door meditatie. In de Griekse mythologie moeten de helden een weg lopen om zichzelf ten diepste te leren kennen. En zelfs in The Lion King van Disney moet Simba obstakels opruimen om te ‘ontwaken’ in zijn koningschap. Dit zijn in feite allemaal metaforen voor de weg naar binnen die iedereen te gaan heeft en die wij in onze rol als mediator ook steeds weer moeten gaan. Voor mij persoonlijk is de mystieke weg de zoektocht naar het goddelijke in mijzelf. Ik ben daar ruim dertig jaar geleden privé mee begonnen, maar merkte na een tijdje dat ik de inzichten die ik daarbij opdeed ook professioneel goed kon gebruiken. Maar voor iemand anders kan de mystieke weg een andere betekenis hebben.”

Selen: “Ik denk inderdaad dat de persoonlijke betekenis van de mystieke weg voor ons allebei verschilt, maar uiteindelijk op hetzelfde neerkomt. Voor mij heeft het een meer filosofische, aardse betekenis. Ik merkte bijvoorbeeld soms tijdens een mediation dat ik vanuit mijn persoonlijkheid aan het werk was en dat ik de verbinding dus niet kon maken. Dat kon allerlei verschillende oorzaken hebben, zowel in als buiten mijzelf, maar het resultaat was dat ik niet kon doen wat de mediation op dat moment nodig had. In de loop der tijd heb ik geleerd om op zo’n moment terug te keren naar mijn essentie en te vertrouwen op mijn intuïtie.”

Hoe is het idee voor deze training ontstaan?
“In het najaar van 2017 verzorgde ik bij het Centrum voor Conflicthantering de training voor mediators die zich wilden specialiseren in familiekwesties”, antwoordt Reijnoud. “Ik werd door het CvC gekoppeld aan een trainster die ik nog niet kende, dat was Selen. Toen we na afloop de training evalueerden vroeg Selen mij wat ik het liefst zou doen als ik een training helemaal zelf mocht vormgeven. Ik ben toen naar de flip-over gelopen en heb uitgetekend wat ik zou willen doen, wat ik ermee zou willen bereiken en waarom dat voor mij is waar het in mediation in essentie over gaat. Namelijk over trouw blijven aan onszelf als mediator, over de angst die wij allemaal kennen om echt te voelen wat er op een bepaald moment nodig is en over de moed om dan op dat gevoel te vertrouwen en daarnaar te handelen. Over intuïtie en creativiteit. En over het werken vanuit de verbinding met jezelf, voor mij dus het goddelijke in mijzelf.” 

“Toen hij uitgepraat en uitgetekend was verzuchtte ik dat dat precies was wat ik ook wilde. En ik vroeg hem of hij die training samen met mij wilde gaan vormgeven”, vervolgt Selen. Reijnoud: “Dat was een ontroerend moment van herkenning. Ik was een ervaren mediator, maar een onervaren trainer. Ik zag mijzelf niet zomaar een nieuwe training ontwikkelen. Maar Selen was wel een ervaren trainer en wilde dit graag met mij doen. Daarop zijn wij het diepe ingedoken en gaan brainstormen over de inhoud, de vorm en het doel van de training. Toen we dit in de steigers hadden staan hebben we een pilot georganiseerd met een aantal trainers en mediators. Ontzettend spannend natuurlijk, maar ook een enorme kick. We hadden het gevoel echt iets nieuws te hebben neergezet. Inmiddels zitten de eerste trainingen erop, zijn de reacties ontzettend positief en blijven we het concept doorontwikkelen. De eendaagse training staat nu, maar op verzoek van deelnemers werken we ook aan meerdaagse trainingen.”

Een training over de ‘zachte’ kant van de mediator dus, dapper.
Selen: “Ja dapper, misschien. Maar het ontwikkelen van deze training voelde voor mij ook als een noodzaak. Er wordt in het huidige aanbod aan opleidingen en trainingen naar mijn mening nog te weinig aandacht aan dit onderwerp besteed. Terwijl het er voor partijen nogal toe doet wie de persoon van de mediator is. Ik heb zelf ervaren dat de weg van de persoonlijkheid naar de essentie een heel spannend en soms eenzaam proces kan zijn. Omdat je geen referentiekader hebt weet je ook niet of je het goed doet. Het kan dan fijn zijn om te klankborden met anderen die in datzelfde proces zitten.”

“We krijgen tijdens de opleiding allemaal dezelfde gereedschapskist mee”, vult Reijnoud aan. “Toch doet de ene mediator het totaal anders dan de andere. Waar zit dat hem in? Durven we daar naar te kijken? En wat kunnen we daarin van elkaar leren? Dat is heel interessant."

Selen: “We merken aan het begin van de training wel dat mensen het spannend vinden om met een groep onbekenden snel de diepte in te gaan en zich kwetsbaar op te stellen. Maar openheid ontmoet openheid. En kwetsbaarheid verbindt. Daarom vertellen we altijd eerst iets over onszelf. We merken dat er dan heel snel een veilige omgeving ontstaat.”

Voor wie is de training bedoeld?
Selen: “Voor mediators die willen nadenken over de vraag wat voor mediator ze willen zijn. Die willen stilstaan bij de vraag waarom ze ook alweer in dit vak zijn gestapt, wat hun talenten zijn én waar hun valkuilen liggen. Maar ook voor mediators die zich wel eens afvragen of het goed zou zijn om tijdens een mediation hun intuïtie te volgen, die ergens wel weten of voelen wat de zaak nodig heeft, maar dat (nog) niet durven te doen.”

Reijnoud: “Per training kunnen 12 tot 15 cursisten deelnemen. Op die manier komt iedereen voldoende aan bod en kunnen mensen die dat willen ook eigen casuïstiek inbrengen.”

Hoe ziet een trainingsdag eruit?
Reijnoud: “Dat verschilt een beetje per dag. Maar in principe starten we na de eerste kennismaking met allerlei creatieve expressievormen, om deelnemers zo toegang te laten vinden tot hun gevoel, hun binnenwereld. Er is namelijk zó veel meer dan de ratio, maar veel mensen vinden het lastig om daarbij te komen. Zo gaan we onder meer bewegen, zingen, tekenen en poëzie lezen. Vervolgens gaan we van daaruit aan het werk met eigen casuïstiek, verschillende mediationstijlen en een aantal werkvormen om onszelf en onze valkuilen nog beter te leren kennen. Tot nu toe blijkt in elke training dat we daarbij heel snel tot de essentie van iedere deelnemer kunnen komen. Dat komt mede omdat de deelnemers ook  interesse en aandacht voor elkaar hebben.”

“Het programma ligt dus nooit helemaal vast”, vervolgt Selen. “Het geven van de training is voor ons eigenlijk ook  een mystieke weg. We proberen zo goed mogelijk te zien wat er gebeurt en aan te voelen waar de groep gedurende de dag behoefte aan heeft. Zo kan er wel eens een onderdeel afvallen of bijkomen. Maar aan het einde van de dag komen we altijd terug op de eigen casuïstiek van de deelnemers. Zij mogen dan aangeven wat zij in de door hun besproken casus anders zouden willen doen, te beginnen met het kleinste stapje dat ze kunnen zetten. Daar komen vaak hele leuke en verrassende dingen uit, die ook voor de andere deelnemers inspirerend kunnen zijn.”

Hoe wordt de training ervaren door de deelnemers?
Reijnoud: “Deelnemers ervaren de training vaak als een moment van bezinning en reflectie, waarin ze letterlijk ruimte hebben kunnen maken om bepaalde zaken te voelen en te benoemen. Verschillende deelnemers hebben aangeven dat zij zich nog bewuster zijn geworden van het feit dat zij als mediator een instrument zijn en dat zij beter snappen hoe zij dat instrument in de praktijk kunnen en willen inzetten.”

“We horen ook vaak van cursisten dat zij tijdens de dag een echt groepsgevoel hebben ervaren. Dat hadden we niet voorzien, maar het is wel een fijn bij-effect. Misschien komt dat ook wel omdat we tijdens de dag altijd heel veel lol hebben. Er rolt ook zeker wel eens een traan, maar er wordt ook veel gelachen” sluit Selen af.

Selen Bernink-Balci is jurist en MfN-registermediator. Daarnaast is zij (team)coach, procesbegeleider en trainer (www.sbbpraktijk.nl).

Reijnoud Schram is advocaat en MfN-gecertificeerd scheidingsbemiddelaar en family-mediator. Daarnaast is hij trainer en hij is opgeleid tot coach en tot relatietherapeut.(www.schramadvocaat.nl).

Op donderdag 8 oktober 2020, en daarna op donderdag 20 mei 2021, staat er weer een eendaagse training gepland. Deze training geeft recht op 6 PE-punten voor zowel MfN als vFAS - categorie 1a. Kijk voor meer informatie op www.sbbpraktijk.nl of www.schramadvocaat.nl.